Niepewność wzorca i wyposażenia

ℹ️ Jak to działa?

Panel wprowadzania danych - Niepewność wzorca i wyposażenia

Tryb jasny

Metoda analityczna / Nazwa oznaczania: Komentarz:

Wczytaj plik z Niepewności wzorca i wyposażenia:

Data raportu: Metoda interpolacji tabel kalibracyjnych:

Sposób wyznaczania niepewności między punktami świadectwa wzorcowania — zawsze dokumentowany wprost w raporcie PDF.

Współczynnik rozszerzenia wyniku końcowego (k):

Dotyczy WYŁĄCZNIE końcowego U = k·u_c każdego poziomu — nie mylić ze współczynnikami k poszczególnych świadectw wzorcowania niżej.

Warstwa referencyjna

Uwzględnij warstwę referencyjną

Punkt startowy łańcucha stężenia — czystość substancji użytej do naważki, albo gotowy roztwór CRM o znanej wartości i niepewności. Wyłącz tylko, gdy poziomy niżej mają liczyć wyłącznie własny łańcuch rozcieńczeń bez żadnego punktu odniesienia.

Tryb warstwy referencyjnej

Dane warstwy referencyjnej

Czystość substancji wzorcowej [%]:

Niepewność rozszerzona czystości [%]:

Współczynnik rozszerzenia (k):

Ważenie

Rzeczywista naważka z TEGO oznaczenia (np. 5,3123 g) — dane samej WAGI (jej świadectwo wzorcowania lub tolerancja) podajesz w tym panelu niżej. Dane kolby, do której naważkę rozpuszczasz, wpisujesz w panelu "Kolba pierwotna" obok.

Naważka:

Jednostka:

Rozdzielczość wagi (działka):

Najmniejsza działka odczytu wagi (np. 0,0001 g dla wagi analitycznej). Ustala, ile cyfr znaczących naważki faktycznie zmierzono — tyle samo cyfr znaczących dostanie wynik końcowy w PDF. Zostaw puste, aby zachować stałą precyzję wyniku (4 miejsca po przecinku).

Kolba pierwotna

Kolba, do której rozpuszczasz naważkę z panelu "Ważenie" obok (np. 100 mL) — dane samej KOLBY (jej świadectwo wzorcowania lub tolerancja klasy szkła), nie naważki.

Objętość:

Jednostka:

Katalog sprzętu

Sprzęt użyty wielokrotnie poniżej — zdefiniuj go tu RAZ (z etykietą), a przy każdym kroku rozcieńczenia wybierzesz go z listy zamiast wpisywać dane od nowa. Każda POZYCJA ma osobne świadectwo/tolerancję — dodaj tyle kolb/pipet, ile fizycznie posiadasz (np. kilka wzorcowanych kolb 100 mL o różnej niepewności). Uzupełnioną pozycję możesz zwinąć (przycisk "Zwiń") dla czytelności.

Kolby

Pipety

Inny sprzęt

Cylindry, biurety... — funkcjonalnie jak pipeta (wybieralne w kroku jako urządzenie przenoszące), osobna kolumna wyłącznie dla czytelności.

Poziomy

Każdy poziom to jeden punkt krzywej kalibracyjnej / jedno rozcieńczenie. Poziom może czerpać ALBO wprost z warstwy referencyjnej ("Roztwór z kolby pierwotnej"), ALBO z dowolnego innego, już zdefiniowanego poziomu — pozwala to odwzorować rozgałęzione schematy rozcieńczeń (np. poziom pośredni B, z którego dalej rozcieńczane są poziomy D i E).

Czym jest ten moduł?

Po co to liczyć?

Moduł liczy budżet niepewności metodą GUM (ISO/IEC Guide 98-3) dla CAŁEGO łańcucha przygotowania wzorca/krzywej kalibracyjnej — od czystości substancji (lub gotowego roztworu CRM), przez ważenie i kolbę pierwotną, po każdy kolejny poziom rozcieńczenia (pipeta + kolba docelowa). To dokładnie ten sam typ niepewności, który w modułach Odzysk/Błąd systematyczny trzeba dziś wpisywać ręcznie jako "niepewność wzorca" — ten moduł pozwala go policzyć od podstaw, zamiast szacować.

Jak liczone jest stężenie i niepewność

Ponieważ model stężenia jest czysto multiplikatywny (iloczyn i iloraz wielkości wejściowych — czystość, masa, objętości), do złożenia niepewności STANDARDOWYCH poszczególnych składowych wystarczy suma kwadratów niepewności WZGLĘDNYCH:

u c (rel) = \sqrt Σ u i (rel)² U = k \times u c

Każdy poziom dostaje pełny, przejrzysty budżet: listę składowych z ich udziałem w wariancji całkowitej, żeby było widać, co faktycznie ogranicza precyzję danego punktu krzywej.

Świadectwo wzorcowania a tolerancja producenta/klasy

Każde urządzenie (waga, pipeta, kolba, cylinder…) można zadeklarować na dwa sposoby. Ze ŚWIADECTWEM wzorcowania — niepewność standardowa liczona jest wprost z certyfikatu: u = U / k (dla wagi i pipety — z interpolacją między punktami tabeli, metodą wybraną w panelu głównym). BEZ świadectwa — nowość wprowadzona po tym, jak PCA w tym roku odpuściło obowiązkowe wzorcowanie szkła miarowego — podaje się TOLERANCJĘ producenta/klasy (granicę błędu, nie niepewność rozszerzoną o znanym k) i przyjęty kształt rozkładu błędu:

u = tolerancja \sqrt 3 (rozkład prostokątny)

u = tolerancja \sqrt 6 (rozkład trójkątny)

Rozkład trójkątny (wartości skupione przy nominalnej) jest zwykle właściwym założeniem dla szkła miarowego (konwencja Eurachem "Quantifying Uncertainty") i jest tu domyślny; rozkład prostokątny to bardziej konserwatywne założenie "brak wiedzy o kształcie błędu — każda wartość w granicach tolerancji jednakowo prawdopodobna".

Poziomy jako drzewo, nie lista

Każdy poziom może czerpać ALBO wprost z roztworu z kolby pierwotnej (warstwy referencyjnej), ALBO z dowolnego INNEGO, już zdefiniowanego poziomu wyżej w formularzu ("Źródło poziomu") — pozwala to odwzorować rozgałęzione schematy przygotowania, np. poziom pośredni B, z którego dalej, NIEZALEŻNIE OD SIEBIE, rozcieńczane są poziomy D i E. Niepewność każdego poziomu automatycznie dziedziczy WSZYSTKIE składowe swojego źródła — jeśli wiele poziomów korzysta z tego samego poziomu pośredniego, jego niepewność liczona jest tylko raz i współdzielona, dokładnie tak, jak fizycznie dzielą tę samą kolbę pośrednią.

Co dalej z wynikiem

Moduł nie wykonuje żadnego testu statystycznego — jego jedynym wynikiem jest budżet niepewności każdego poziomu (stężenie, niepewność standardowa i rozszerzona, tabela i wykres udziału składowych). Wynik jest przygotowany pod przyszły, osobny moduł "Budżet niepewności", łączący tę niepewność z pozostałymi składowymi (precyzja pośrednia, odzysk, błąd systematyczny) w jeden całościowy budżet metody — na razie przenosisz liczby ręcznie.

Źródła

JCGM 100:2008 (GUM) / ISO/IEC Guide 98-3 — propagacja niepewności metodą sumy kwadratów.
Eurachem/CITAC Guide, Quantifying Uncertainty in Analytical Measurement (3rd ed.) — konwersja tolerancji na niepewność standardową wg kształtu rozkładu błędu.