Logowanie

Czym jest odtwarzalność?

Odtwarzalność opisuje, jak bardzo różnią się wyniki tej samej próbki uzyskane w różnych laboratoriach – przez różne osoby, na różnej aparaturze. Jest największą z miar precyzji: obejmuje powtarzalność i dodatkowo różnice między laboratoriami.

Tryb „Badanie międzylaboratoryjne”

Kilka laboratoriów bada te same próbki na kilku poziomach, każde zwykle w 2–4 powtórzeniach. Dla każdego poziomu program sprawdza zgodność danych (statystyki h i k Mandela, test Cochrana, test Grubbsa), a następnie liczy odchylenie standardowe powtarzalności s_r, odtwarzalności s_R oraz granice r = 2,8·s_r i R = 2,8·s_R. Przy co najmniej trzech poziomach raport pokazuje też, jak precyzja zależy od stężenia.

Testy tylko oznaczają wyniki: * – wartość niepewna, ** – wartość odstająca. Norma zaleca pozostawić wartości niepewne, a odstające odrzucić, jeśli nie ma powodu, by je zostawić. Program niczego nie wyklucza sam – zaznacz „wyklucz” pod wynikiem, wpisz przyczynę i wyślij dane ponownie, jeśli zaszła potrzeba wykluczenia jakichś danych.

Tryb „Rundy badań biegłości”

Laboratorium zbiera swoje wyniki z kilku rund badań biegłości. Z każdej rundy program bierze odchylenie standardowe wyników uczestników (z raportu organizatora, z wpisanych wyników uczestników albo σ_pt, gdy organizator wyznaczył je z wyników tej rundy) i łączy je w jedno względne odchylenie odtwarzalności RSD_R. Liczy też składową obciążenia laboratorium (u_bias).

Do budżetu niepewności można wziąć U = 2·RSD_R albo połączyć u_bias z własną precyzją pośrednią laboratorium. Nordtest TR 537 zaleca wykorzystanie co najmniej 6 rund z wynikami zadowalającymi.

Źródła

PN-ISO 5725-2:2002. Dokładność (poprawność i precyzja) metod pomiarowych i wyników pomiarów – Część 2: Podstawowa metoda określania powtarzalności i odtwarzalności standardowej metody pomiarowej.
Nordtest TR 537, wydanie 4 (2017). Handbook for calculation of measurement uncertainty in environmental laboratories.
ISO 13528:2022. Statistical methods for use in proficiency testing by interlaboratory comparison.