Karta badań biegłości (PT)

Panel wprowadzania danych – Karta badań biegłości (PT)

Tryb jasny

Oznaczany parametr (analit): 0 / 150

Data raportu:

Program badań biegłości (organizator):

Lp.	Data rundy	Oznaczenie rundy	Wynik laboratorium (x_lab)	Wartość przypisana (x_pt)	σ_pt	Niepewność x_pt (u lub U)	Wskaźnik oceny (z lub z')	Uzupełnił/-a	Wykluczenie

📊 Parametry i Statystyki

Wskaźnik oceny
Wpisz dane rundy z raportu organizatora (wynik laboratorium, wartość przypisaną i σ_pt) – karta sama dobierze wskaźnik z albo z'. Jeśli masz tylko gotowy wskaźnik, zaznacz w danym wierszu pole „wpisz wskaźnik” i wpisz go bezpośrednio.
Niepewność wartości przypisanej
Niepewność x_pt	Niepewność podajesz w każdym wierszu osobno – jako standardową u albo, po zaznaczeniu pola „rozszerzona (U)”, jako rozszerzoną U wraz z k. Wiersz bez niepewności jest liczony ze wskaźnikiem z, a raport to odnotuje.
Granice karty
Linia centralna	0
Granice ostrzegawcze	−2 i +2
Granice działania	−3 i +3
Granice są stałe – wynikają z oceny wyniku badania biegłości i nie wpisuje się ich ręcznie.
Statystyka
Reguły kontrolne	Opis reguł znajdziesz w oknie „Jak to działa?”.
Uzupełniona liczba punktów (n)	0

Wczytaj plik z danymi karty (JSON):

Akceptowany plik: wcześniejszy eksport tej samej Karty badań biegłości (PT).

Komentarz:

Jak działa Karta badań biegłości (PT)?

Do czego służy karta?

Karta monitoruje w czasie wyniki udziału laboratorium w badaniach biegłości dla jednego oznaczanego parametru. Jeden wiersz to jedna runda. Oceną rundy jest wskaźnik z albo z' (ISO 13528), którego wartością odniesienia jest zero (wynik równy wartości przypisanej). Dzięki karcie widać nie tylko pojedyncze wyniki, ale też trend i serie wyników po jednej stronie zera, czyli to, czego nie pokazuje raport z pojedynczej rundy.

Jak wypełnić formularz?

Dane rundy – w każdym wierszu wpisz wynik laboratorium (x_lab), wartość przypisaną (x_pt) i odchylenie standardowe do oceny biegłości (σ_pt) z raportu organizatora, wszystko w tej samej jednostce (jednostka może różnić się między rundami, bo każdy wiersz jest liczony osobno). Karta sama dobierze wskaźnik z albo z'.
Niepewność wartości przypisanej – domyślnie włączona, bo w badaniach biegłości często potrzebny jest wskaźnik z'. Niepewność wpisujesz w każdym wierszu osobno. Jeśli organizator podał niepewność rozszerzoną U(x_pt), zaznacz pod polem „rozszerzona (U)” i wpisz współczynnik k (zwykle 2); w innym wierszu możesz podać niepewność standardową u(x_pt). Dzięki temu karta obsłuży lata, w których organizatorzy podawali raz u, raz U. Wiersz bez niepewności jest liczony ze wskaźnikiem z, a raport to zaznaczy. Opcję można wyłączyć przełącznikiem w panelu.
Wpisanie samego wskaźnika – gdy masz tylko gotowy wynik z raportu organizatora, zaznacz w danym wierszu pole „wpisz wskaźnik”, wpisz wartość i wskaż, czy to z, czy z'. Dane surowe tego wiersza są wtedy wyłączone i nie są wysyłane. Raport wymieni numery (Lp.) takich wierszy, bo karta nie może zweryfikować wpisanego wskaźnika. Takie wiersze są w pełni uwzględniane na karcie i w regułach kontrolnych.
Oznaczenie rundy i data – służą do opisu punktów na karcie; punkty są układane w kolejności dat.

Granice karty

Granice są stałe i wynikają z oceny wyniku badania biegłości: linia centralna 0, granice ostrzegawcze ±2 i granice działania ±3. Wynik w przedziale od -2 do +2 jest zadowalający, między 2 a 3 co do wartości bezwzględnej wątpliwy, a od 3 wzwyż niezadowalający.

Reguły kontrolne

Rund PT jest zwykle kilka w roku, więc zestaw reguł jest celowo krótki – dobrane są trzy, które mają sens przy rzadkich punktach. Reguły oceniają punkty w kolejności dat; pomijane są wiersze wykluczone oraz niekompletne.

Reguła 1 – jeden wynik poza granicą działania. Wskaźnik co do wartości bezwzględnej wynosi 3 lub więcej. To wynik niezadowalający i wymaga działań korygujących.
Reguła 2 – dwa z trzech kolejnych wyników poza granicą ostrzegawczą. Dwa z trzech kolejnych wskaźników leżą poza przedziałem od -2 do +2, po tej samej stronie zera. Sygnalizuje powtarzający się błąd systematyczny, nawet gdy żaden pojedynczy wynik nie przekroczył granicy działania.
Reguła 3 – dziewięć kolejnych wyników po jednej stronie zera. Dziewięć kolejnych wskaźników jest dodatnich albo dziewięć kolejnych ujemnych (długość serii jak w regule Nelsona nr 2 stosowanej w pozostałych kartach). Sygnalizuje stałe przesunięcie wyników w jedną stronę, czyli możliwy błąd systematyczny, zanim zacznie on dawać wyniki wątpliwe.

Reguły można wyłączyć przełącznikiem w panelu. Raport PDF wskaże, które punkty naruszyły które reguły. Przy małej liczbie rund reguły 2 i 3 zaczynają działać dopiero po zebraniu odpowiednio 3 i 9 rund, a raport zaznaczy, gdy rund jest za mało do ich oceny.

Ręczne wykluczanie wyników

Po zaznaczeniu opcji „Wykluczenie” pojawia się pole na przyczynę. Wykluczone punkty pozostają widoczne na karcie i w raporcie wraz z uzasadnieniem, ale nie są uwzględniane w ocenie reguł kontrolnych.

Zapis i kontynuacja karty

Po wygenerowaniu raportu możesz pobrać plik z danymi karty. Wczytany później, pozwala dopisać kolejne rundy – wcześniejsze wiersze są wtedy zabezpieczone przed edycją. Wszystkie obliczenia wraz z opisem metody znajdziesz w raporcie PDF – formularz pokazuje tylko podgląd wskaźnika w wierszu i liczbę uzupełnionych punktów.

Źródła

ISO 13528:2022. Statistical methods for use in proficiency testing by interlaboratory comparison.
Westgard J.O. (2002), Basic QC Practices (2nd ed.), Westgard QC.
Nelson L.S. (1984), „The Shewhart Control Chart – Tests for Special Causes”, Journal of Quality Technology, 16(4), 237-239.